სომხეთში საპარლამენტო არჩევნებში „სამოქალაქო კონტრაქტის" პარტიის გამარჯვებამ სამხრეთ კავკასიაში რუსეთის პოზიციების სისუსტე აჩვენა. რუსეთი რეგიონში გავლენიან მოთამაშედ რჩება, მაგრამ მან დაკარგა მონოპოლია და სამხრეთ კავკასიის ქვეყნების განვითარების ვექტორის კარნახის უნარი.

ამ რეგიონის მნიშვნელობა ბევრად გაიზარდა ახლო აღმოსავლეთში კონფლიქტის გამო. შეერთებული შტატები სტრატეგიულ მიზანს ისახავს - ახლო აღმოსავლეთსა და სამხრეთ კავკასიაში გამავალი სატრანსპორტო დერეფნების კონტროლი მოიპოვოს. აშშ-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი აგრძელებს სპარსეთის ყურის ქვეყნებზე ზეწოლას, რათა „აბრაამის შეთანხმებებს" მეტი წევრი დაემატოს. თუმცა, სანამ კონფლიქტი ახლო აღმოსავლეთში არ მოგვარდება, „აბრაამის შეთანხმების" მონაწილეთა სიის გაფართოება რეალისტური არ ჩანს.

ისრაელსა და ირანს შორის ბოლო დროს განხორციელებულმა დარტყმებმა ომის განახლება არ გამოიწვია, მაგრამ, აშშ-სა და ირანს შორის „შეთანხმების" პერსპექტივები ბუნდოვანი ჩანს. ირანის სამხედრო ხელმძღვანელობა აშშ-სთვის მიუღებელ პირობებს აყენებს. ირანი თავს ომის გამარჯვებულად მიიჩნევს.

დონალდ ტრამპი ისეთ სიტუაციაში აღმოჩნდა, სადაც ომის განახლება კრიტიკას გამოიწვევს როგორც შეერთებულ შტატებში, ასევე ევროპის ქვეყნების მხრიდან. ამავდროულად, თუ ტრამპი ირანის პირობებს მიიღებს, ეს მისთვის და რესპუბლიკური პარტიისთვის პოლიტიკური კატასტროფა იქნება. ნოემბერში დაგეგმილი შუალედური კონგრესის არჩევნების წინ დონალდ ტრამპისთვის ასეთი დიდი გეოპოლიტიკური დამარცხება  დაუშვებელია.

ტრამპი ირანის რეჟიმის ეკონომიკურ დახრჩობაზე ფსონს დებს. ჰორმუზის სრუტის ბლოკადა ირანის ეკონომიკას მნიშვნელოვან ზიანს აყენებს. შემთხვევითი არ არის, რომ IRGC-ის გენერლები ირანული აქტივების დაბრუნებას დაჟინებით მოითხოვენ.

თუმცა, სამხედრო დიქტატურის პირობებში, ეკონომიკური კრიზისიც კი რეჟიმის სწრაფ ცვლილებას არ გამოიწვევს. კუბის მაგალითი აჩვენებს, რომ კუნძულის ენერგეტიკულმა ბლოკადამ რევოლუცია და კომუნისტური რეჟიმის დამხობა არ გამოიწვია. სამხედრო დიქტატურები გარკვეული ფაქტორების კომბინაციის ზეწოლის ქვეშ იშლება: ეკონომიკური კრიზისი, ელიტური დაყოფა და სამხედრო დამარცხებები. არც ირანში და არც კუბაში სიტუაციას ჯერ არ მიუღწევია მმართველი რეჟიმებისთვის კრიტიკულ წერტილამდე.

დონალდ ტრამპი იძულებულია მიიღოს გადაწყვეტილებები ცაიტნოტის პირობებში. 4 ივლისს აშშ-ის დამოუკიდებლობის 250 წლის იუბილე აღინიშნება. ტრამპი ცდილობს თავიდან აიცილოს ესკალაცია ეროვნულ დღესასწაულამდე. ირანის პრობლემის სამხედრო გზით გადაწყვეტა 4 ივლისამდე არარეალურია. ამიტომ, ტრამპი ცდილობს დროის გაყვანას და აძლიერებს ეკონომიკურ ზეწოლას ირანსა და კუბაზე. ტელეარხმა CNN-მა დაითვალა, რომ ტრამპმა 37-ჯერ განაცხადა, ირანთან შეთანხმების მიღწევა ახლოს არის. https://edition.cnn.com/2026/06/09/politics/times-trump-iran-deal-close

თუმცა, 4 ივლისის შემდეგ იწყება აშშ-ის კონგრესის შუალედური არჩევნების თარიღის ათვლა. ტრამპი იძულებული იქნება იჩქაროს, რადგან არჩევნებამდე უნდა მიაღწიოს წარმატებას ირანსა და კუბასთან კონფლიქტებში.

ირანის ხელმძღვანელობა იმედოვნებს, რომ ოპოზიციის ზეწოლის ქვეშ მყოფი ტრამპი სამხედრო ოპერაციის დაწყებას დააყოვნებს. რის გამოც, ირანი, როგორც ომში გამარჯვებული, გაზვიადებულ მოთხოვნებს აყენებს.

დონალდ ტრამპისთვის ირანის პირობებით მშვიდობა ნიშნავს მისი სტრატეგიული გეგმების ჩაშლას ახლო აღმოსავლეთსა და სამხრეთ კავკასიაში. თუ სამშვიდობო ხელშეკრულების შემდეგ ირანი კიდევ უფრო გავლენიანი მოთამაშე გახდება ახლო აღმოსავლეთში, ვიდრე ომამდე იყო, ეს ნიშნავს შეერთებული შტატების გეოპოლიტიკურ დამარცხებას რეგიონში. ჩინეთი ამით სტრატეგიულად ისარგებლებს და დაიკავებს აშშ-ს ნაცვლად რეგიონული უსაფრთხოების გარანტის ადგილს. სი ძინპინის ვიზიტი ჩრდილოეთ კორეაში  მიუთითებს, რომ საჭიროების შემთხვევაში, ჩრდილოეთი კორეა საერთაშორისო პოლიტიკაში ძალას გამოიყენებს. ჩრდილოეთ კორეის ლიდერმა ომებში მონაწილეობის სურვილი გამოხატა რუსეთში კურსკის რეგიონის გასათავისუფლებლად სამხედრო კონტინგენტის გაგზავნით.  ჩრდილოეთ კორეას შეუძლია თავისი ჯარები სხვა რეგიონებში, მათ შორის ახლო აღმოსავლეთში, ოპერაციებისთვისაც გამოყოს.

ახლო აღმოსავლეთში კონფლიქტის მხარეების ინტერესების შერიგება პრაქტიკულად შეუძლებელია. ამჟამინდელი არასტაბილური ცეცხლის შეწყვეტის რეჟიმი, როგორც ჩანს, დროებითი შესვენებაა ესკალაციის ახალი რაუნდის წინ.

ავთანდილ წულაძე -პოლიტიკის ანალიტიკოსი